ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 10 (Part 10) ಮತ್ತು ಭಾಗ 11 (Part 11) ಮತ್ತು ಭಾಗ 12

 


ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 10 (Part 10) ಮತ್ತು ಭಾಗ 11 (Part 11) ಮತ್ತು ಭಾಗ 12  ರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಭಾಗ 10: ಅನುಸೂಚಿತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು (The Scheduled and Tribal Areas)

ಈ ಭಾಗವು ಕೇವಲ ಎರಡು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ವಿಧಿ 244 ಮತ್ತು 244A.

ವಿಧಿ 244: ಇದು ದೇಶದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ (Scheduled Areas) ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ (Tribal Areas) ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 244A: ಅಸ್ಸಾಂನ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ವಾಯತ್ತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.


ಭಾಗ 11: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು (Relations between the Union and the States)

ಈ ಭಾಗವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಧಿ 245 ರಿಂದ 263 ರವರೆಗೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಅಧ್ಯಾಯ 1: ಶಾಸನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (Legislative Relations - ವಿಧಿ 245-255)

ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆ:

ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ (Union List): ರಕ್ಷಣೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರ, ರೈಲ್ವೆ ಇತ್ಯಾದಿ (ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ).

ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (State List): ಪೊಲೀಸ್, ಕೃಷಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ (ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ).

ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ (Concurrent List): ಶಿಕ್ಷಣ, ಅರಣ್ಯ, ವಿವಾಹ ಇತ್ಯಾದಿ (ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ).


2. ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳು (Administrative Relations - ವಿಧಿ 256-263)

ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 262: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ).

ವಿಧಿ 263: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಲು 'ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ' (Inter-State Council) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.


ಭಾಗ 12: ಹಣಕಾಸು, ಆಸ್ತಿ, ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳು (Finance, Property, Contracts and Suits)

ಈ ಭಾಗವು ವಿಧಿ 264 ರಿಂದ 300A ರವರೆಗೆ ಇದೆ.

ತೆರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

GST: ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

ವಿಧಿ 280 (ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ): ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಪ್ರತಿ 5 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಧಿ 300A (ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು): ಮೊದಲು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂಗೀಕಾರ (1946 - 1950)

Image
ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂಗೀಕಾರ (1946 - 1950) ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆ: ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅಂಗೀಕಾರ: ನವೆಂಬರ್ 26, 1949 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ). ಜಾರಿ: ಜನವರಿ 26, 1950 ರಂದು ಭಾರತವು 'ಗಣರಾಜ್ಯ'ವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 1. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಚಯ: ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಭೀಮರಾವ್ ರಾಮ್‌ಜೀ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಜನನ: ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 1891 (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮ್ಹೋ ಎಂಬಲ್ಲಿ). ಬಿರುದುಗಳು: ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್, ಆಧುನಿಕ ಮನು, ಸಂವಿಧಾನದ ಶಿಲ್ಪಿ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 1990ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 'ಭಾರತ ರತ್ನ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. 2. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (PhD) ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (USA): ಎಂ.ಎ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ. ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್: ಡಿ.ಎಸ್ಸಿ (D.Sc) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್-ಅಟ್-ಲಾ ಪದವಿ. 3. ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕೊಡುಗೆ: ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಾಗ...
Read more

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ: ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

Image
  ಇದು ಭಾಗ-1 (ಪ್ರಶ್ನೆ 1 ರಿಂದ 25): ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ: ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 52 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮಹಾದಂಡನಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಯ್ಕೆಗಳು: 1) ಎ ಮಾತ್ರ ಸರಿ 2) ಬಿ ಮಾತ್ರ ಸರಿ 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ 4) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದು. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಇವರು ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಲ್ಲ. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ 1955 ರ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದ್ವಿಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಉತ್ತರ: 1) ಎ ಮಾತ್ರ ಸರಿ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕ ಪೌರತ್ವ ಮಾತ್ರ ಇದೆ). ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಇದೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸದನದ ಸಭಾಪತಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ...
Read more

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗಗಳು

  ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ೨೫ ಭಾಗಗಳನ್ನು (Parts) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಮೂಲತಃ ೨೨ ಭಾಗಗಳಿದ್ದವು). ಆ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಭಾಗ (Part) ವಿಷಯ (Subject) ವಿಧಿಗಳು (Articles) ಭಾಗ ೧ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ [-] ೧ - ೪ ಭಾಗ ೨ ಪೌರತ್ವ [-] ೫ - ೧೧ ಭಾಗ ೩ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು -] ೧೨ - ೩೫ ಭಾಗ ೪ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು [] ೩೬ - ೫೧ ಭಾಗ ೪ಎ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು [] ೫೧ಎ ಭಾಗ ೫ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ (ಒಕ್ಕೂಟ) [] ೫೨ - ೧೫೧ ಭಾಗ ೬ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು [] ೧೫೨ - ೨೩೭ ಭಾಗ ೭ ಮೊದಲನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಬಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಈಗ ರದ್ದಾಗಿದೆ) [] ೨೩೮ ಭಾಗ ೮ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು [] ೨೩೯ - ೨೪೨ ಭಾಗ ೯ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು [] ೨೪೩ - ೨೪೩ಒ ಭಾಗ ೯ಎ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು (Municipality) [] ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಜಿ ಭಾಗ ೯ಬಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು [] ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಹೆಚ್ - ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಟಿ ಭಾಗ ೧೦ ಅನುಸೂಚಿತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು [] ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಭಾಗ ೧೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು [] ೨೪೫ - ೨೬೩ ಭಾಗ ೧೨ ಹಣಕಾಸು, ಆಸ್ತಿ, ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳು [] ೨೬೪ - ೩೦೦ಎ ಭಾಗ ೧೩ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ [] ೩೦೧ - ೩೦೭ ಭಾಗ ೧೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳು [] ೩೦೮ - ೩೨೩ ಭಾಗ ೧೪ಎ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು (T...
Read more