ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 13 (Part 13), ಭಾಗ 14 (Part 14) ಮತ್ತು ಭಾಗ 15

 

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 13 (Part 13), ಭಾಗ 14 (Part 14) ಮತ್ತು ಭಾಗ 15 ರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಭಾಗ 13: ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ (Trade, Commerce and Intercourse within the Territory of India)

ಈ ಭಾಗವು ವಿಧಿ 301 ರಿಂದ 307 ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಧಿ 301: ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯವು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಒಳಗಡೆ ಸರಕುಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವು ಅನಗತ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಶಯ.

ವಿಧಿ 302: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾಗ 14: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳು (Services Under the Union and the States)

ಈ ಭಾಗವು ವಿಧಿ 308 ರಿಂದ 323 ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಧ್ಯಾಯ 1: ಸೇವೆಗಳು (Services)

ವಿಧಿ 311: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಅಥವಾ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ (ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ರಕ್ಷಣೆ).

ವಿಧಿ 312: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳು (All India Services): ಹೊಸ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ IAS, IPS, IFS) ರಚಿಸಲು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.

ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳು (Public Service Commissions)

ವಿಧಿ 315: ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ UPSC (Union Public Service Commission) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ SPSC (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ KPSC) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ನೇಮಕಾತಿ: UPSC ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಮತ್ತು KPSC ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭಾಗ 14A: ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು (Tribunals)

ಇದು ವಿಧಿ 323A ಮತ್ತು 323B ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಸೇವಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು 'ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ'ಗಳನ್ನು (Administrative Tribunals) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾಗ 15: ಚುನಾವಣೆಗಳು (Elections)

ಈ ಭಾಗವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಿ 324 ರಿಂದ 329 ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 324: ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ 'ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ' ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 326: ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ: 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ.