ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 5 (Part 5)

 


ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 5 (Part 5) ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ (The Union) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾಗ 5: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ (The Union)

ಈ ಭಾಗವು ವಿಧಿ 52 ರಿಂದ 151 ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಐದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

1. ಅಧ್ಯಾಯ 1: ಕಾರ್ಯಾಂಗ (The Executive)

ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ (ವಿಧಿ 52-62): ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜೆ. ಇವರು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.

ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ (ವಿಧಿ 63-71): ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ (ವಿಧಿ 74-75): ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವಿರುತ್ತದೆ. ನೈಜ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಬಳಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಮಹಾನಾಯ್ಯವಾದಿ (Attorney General - ವಿಧಿ 76): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿ.

2. ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಸಂಸತ್ತು (Parliament)

ವಿಧಿ 79 ರಿಂದ 122: ಸಂಸತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ (ಮೇಲ್ಮನೆ) ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆ (ಕೆಳಮನೆ) ಎಂಬ ಮೂರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳ ರಚನೆ, ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಅಧ್ಯಾಯ 3: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರ (Legislative Powers of President)

ವಿಧಿ 123: ಸಂಸತ್ತು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ತುರ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ (Ordinance) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.

4. ಅಧ್ಯಾಯ 4: ಕೇಂದ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ (The Union Judiciary)

ವಿಧಿ 124 ರಿಂದ 147: ಇದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Supreme Court) ಸ್ಥಾಪನೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.

5. ಅಧ್ಯಾಯ 5: ಸಿ.ಎ.ಜಿ (Comptroller and Auditor-General of India)

ವಿಧಿ 148 ರಿಂದ 151: ಭಾರತದ ಲೆಕ್ಕನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಮಹಾಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ (CAG) ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವರು ಸರ್ಕಾರದ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಕಾವಲುಗಾರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂಗೀಕಾರ (1946 - 1950)

Image
ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂಗೀಕಾರ (1946 - 1950) ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆ: ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅಂಗೀಕಾರ: ನವೆಂಬರ್ 26, 1949 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ). ಜಾರಿ: ಜನವರಿ 26, 1950 ರಂದು ಭಾರತವು 'ಗಣರಾಜ್ಯ'ವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 1. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಚಯ: ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಭೀಮರಾವ್ ರಾಮ್‌ಜೀ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಜನನ: ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 1891 (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮ್ಹೋ ಎಂಬಲ್ಲಿ). ಬಿರುದುಗಳು: ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್, ಆಧುನಿಕ ಮನು, ಸಂವಿಧಾನದ ಶಿಲ್ಪಿ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 1990ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 'ಭಾರತ ರತ್ನ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. 2. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (PhD) ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (USA): ಎಂ.ಎ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ. ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್: ಡಿ.ಎಸ್ಸಿ (D.Sc) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್-ಅಟ್-ಲಾ ಪದವಿ. 3. ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕೊಡುಗೆ: ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಾಗ...
Read more

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ: ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

Image
  ಇದು ಭಾಗ-1 (ಪ್ರಶ್ನೆ 1 ರಿಂದ 25): ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ: ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 52 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮಹಾದಂಡನಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಯ್ಕೆಗಳು: 1) ಎ ಮಾತ್ರ ಸರಿ 2) ಬಿ ಮಾತ್ರ ಸರಿ 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ 4) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದು. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಇವರು ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಲ್ಲ. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ: 3) ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಎರಡೂ ಸರಿ. ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ 1955 ರ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ದ್ವಿಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಉತ್ತರ: 1) ಎ ಮಾತ್ರ ಸರಿ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕ ಪೌರತ್ವ ಮಾತ್ರ ಇದೆ). ಹೇಳಿಕೆ ಎ: ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಇದೆ. ಹೇಳಿಕೆ ಬಿ: ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸದನದ ಸಭಾಪತಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ...
Read more

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗಗಳು

  ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ೨೫ ಭಾಗಗಳನ್ನು (Parts) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಮೂಲತಃ ೨೨ ಭಾಗಗಳಿದ್ದವು). ಆ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಭಾಗ (Part) ವಿಷಯ (Subject) ವಿಧಿಗಳು (Articles) ಭಾಗ ೧ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ [-] ೧ - ೪ ಭಾಗ ೨ ಪೌರತ್ವ [-] ೫ - ೧೧ ಭಾಗ ೩ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು -] ೧೨ - ೩೫ ಭಾಗ ೪ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು [] ೩೬ - ೫೧ ಭಾಗ ೪ಎ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು [] ೫೧ಎ ಭಾಗ ೫ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ (ಒಕ್ಕೂಟ) [] ೫೨ - ೧೫೧ ಭಾಗ ೬ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು [] ೧೫೨ - ೨೩೭ ಭಾಗ ೭ ಮೊದಲನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಬಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಈಗ ರದ್ದಾಗಿದೆ) [] ೨೩೮ ಭಾಗ ೮ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು [] ೨೩೯ - ೨೪೨ ಭಾಗ ೯ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು [] ೨೪೩ - ೨೪೩ಒ ಭಾಗ ೯ಎ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು (Municipality) [] ೨೪೩ಪಿ - ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಜಿ ಭಾಗ ೯ಬಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು [] ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಹೆಚ್ - ೨೪೩ಜೆಡ್‌ಟಿ ಭಾಗ ೧೦ ಅನುಸೂಚಿತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು [] ೨೪೪ - ೨೪೪ಎ ಭಾಗ ೧೧ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು [] ೨೪೫ - ೨೬೩ ಭಾಗ ೧೨ ಹಣಕಾಸು, ಆಸ್ತಿ, ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ದಾವೆಗಳು [] ೨೬೪ - ೩೦೦ಎ ಭಾಗ ೧೩ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ [] ೩೦೧ - ೩೦೭ ಭಾಗ ೧೪ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳು [] ೩೦೮ - ೩೨೩ ಭಾಗ ೧೪ಎ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು (T...
Read more