ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ

 

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ 'ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ' (Preamble of the Constitution).

ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 'ಹೃದಯ', 'ಆತ್ಮ' ಅಥವಾ 'ದಿನದರ್ಶಿಕೆ' (Identity Card) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪೀಠಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

1. ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲ:

"ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು..." (We, the people of India) ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಪೀಠಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರವು ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿದೆ.

2. ಭಾರತದ ಸ್ವರೂಪ:

ಭಾರತವು ಎಂತಹ ದೇಶ ಎಂಬುದನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಯು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

ಸಾರ್ವಭೌಮ (Sovereign): ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಜವಾದಿ (Socialist): ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ (ಇದನ್ನು 1976ರ 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು).

ಜಾತ್ಯತೀತ (Secular): ದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ (Democratic): ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಗಣರಾಜ್ಯ (Republic): ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು) ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

3. ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳು (Objectives):

ನ್ಯಾಯ: ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಆಲೋಚನೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ.

ಸಮಾನತೆ: ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ನೀಡುವುದು.

ಭ್ರಾತೃತ್ವ: ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಹೋದರತ್ವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವುದು.

ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ:

1973ರ ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ "ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ" ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.