ಸಂವಿಧಾನದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಬಂಧಗಳು

 

ಅನುಸೂಚಿಗಳ ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ 'ಸಂವಿಧಾನದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಬಂಧಗಳು' (Emergency Provisions).

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ 'ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು' (Emergency Provisions) ಭಾಗ XVIII ರಲ್ಲಿ (ವಿಧಿ 352 ರಿಂದ 360) ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (National Emergency) ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಅವಧಿ: 25 ಜೂನ್ 1975 ರಿಂದ 21 ಮಾರ್ಚ್ 1977 ರವರೆಗೆ (21 ತಿಂಗಳುಗಳು).

ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಕಾರಣ: "ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿ" (Internal Disturbance) ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿವೆ:

1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (National Emergency) - ವಿಧಿ 352

ಕಾರಣ: 

ಯುದ್ಧ, ವಿದೇಶಿ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ 'ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆ' ಉಂಟಾದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಬಹುದು.

ಅನುಮೋದನೆ: 

ಘೋಷಣೆಯಾದ ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.

ಪರಿಣಾಮ: 

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 19 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಬಹುದು (ಆದರೆ ವಿಧಿ 20 ಮತ್ತು 21 ಅನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ).

ಇತಿಹಾಸ: 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ (1962, 1971 ಮತ್ತು 1975) ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

2. ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ / ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ (State Emergency) - ವಿಧಿ 356

ಕಾರಣ: 

ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ವರದಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಣಾಮ: 

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಅನುಮೋದನೆ: 

ಘೋಷಣೆಯಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.

3. ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (Financial Emergency) - ವಿಧಿ 360

ಕಾರಣ: 

ಭಾರತದ ಅಥವಾ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಪಾವತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಬಹುದು.

ಪರಿಣಾಮ: 

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವೇತನ ಹಾಗೂ ಭತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಆದೇಶಿಸಬಹುದು.

ವಿಶೇಷತೆ:

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಹಣಕಾಸಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ: 

1978 ರ 44 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು 'ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ 'ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆ' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಲಿಖಿತ ಶಿಫಾರಸು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.