'ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು'

 

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಸೂಚಿಗಳ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ 'ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು' (Amendments of the Constitution).

ಸಂವಿಧಾನವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುವ ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 368 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೆಲವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) - 'ಮಿನಿ ಸಂವಿಧಾನ'

ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೀಠಿಕೆ: ಪೀಠಿಕೆಗೆ 'ಸಮಾಜವಾದಿ', 'ಜಾತ್ಯತೀತ' ಮತ್ತು 'ಅಖಂಡತೆ' ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು: ಭಾಗ 4A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

2. 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1978)

ಸಂವಿಧಾನದ 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು (1978) ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

​ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ತಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು.

​44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ​ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು (Right to Property): ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ (ವಿಧಿ 31) ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ 'ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು' (ವಿಧಿ 300A) ಎಂದು ಮಾಡಲಾಯಿತು.

• ​ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು "ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿ" ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಿಗೆ "ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆ" (Armed Rebellion) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.

• ​ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು: ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ವಿಧಿ 20 ಮತ್ತು 21 (ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

• ​ಅವಧಿ: ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ 6 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 5 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.

3. 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1989)

ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸು: ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಂವಿಧಾನದ 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು (1989) ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸು: ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಯುವಜನತೆಗೆ ಅವಕಾಶ: ದೇಶದ ಯುವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು.

4. 73ನೇ ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1992)

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ) ಮತ್ತು ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳಿಗೆ (ನಗರ) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸಂವಿಧಾನದ 73ನೇ ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು (1992) ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ "ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ"ದ (Decentralization) ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 'ಭಾಗ IX' ಮತ್ತು '11ನೇ ಅನುಸೂಚಿ'ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.

74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಇದು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (ನಗರಸಭೆ, ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 'ಭಾಗ IXA' ಮತ್ತು '12ನೇ ಅನುಸೂಚಿ'ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.

ಮೀಸಲಾತಿ: ಈ ಎರಡೂ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 1/3 ಭಾಗದಷ್ಟು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದವು.

5. 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2002)

ಸಂವಿಧಾನದ 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (Right to Education): ಇದು 6 ರಿಂದ 14 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು 'ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು (ವಿಧಿ 21A).

ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ: ಸಂವಿಧಾನದ 51A ವಿಧಿಗೆ 11ನೇ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಪಾಲಕರು ತಮ್ಮ 6 ರಿಂದ 14 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳು: ವಿಧಿ 45ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಆರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.

6. 101ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2016)

GST: ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು (Goods and Services Tax) ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.