ಪ್ರಮುಖ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು' (Landmark Supreme Court Judgments).

 

'ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು' (Landmark Supreme Court Judgments).

ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂವಿಧಾನದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ (1973) - ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ

ಇದು ಭಾರತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪು.

ತೀರ್ಪು: ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದ 'ಮೂಲ ರಚನೆ'ಯನ್ನು (Basic Structure) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಾರಿತು.

ಪರಿಣಾಮ: ಇದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿತು.

2. ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980)

ತೀರ್ಪು: ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವಿರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. ಈ ಸಮತೋಲನವೇ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

3. ಎಂ.ಸಿ. ಮೆಹ್ತಾ ಪ್ರಕರಣ (1986) - ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ತೀರ್ಪು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಾರಿತು. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ (ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು.

4. ಇಂದಿರಾ ಸಹಾನಿ ಪ್ರಕರಣ (1992) - ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿ

ತೀರ್ಪು: ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯು ಶೇಕಡಾ 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು ಮತ್ತು 'ಕೆನೆ ಪದರ' (Creamy Layer) ತತ್ವವನ್ನು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

5. ವಿಶಾಖಾ ಪ್ರಕರಣ (1997) - ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆ

ತೀರ್ಪು: ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಮುಂದೆ 2013ರ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.

6. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ (2017) - ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು

ತೀರ್ಪು: 'ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು' (Right to Privacy) ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 2026ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

7. ಶಾಯಿರಾ ಬಾನೊ ಪ್ರಕರಣ (2017) - ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್

ತೀರ್ಪು: ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ 'ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್' ಪದ್ಧತಿಯು ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.