ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ ೨ (Part 2)

 

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ ೨ (Part 2) ಪೌರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾಗ ೨: ಪೌರತ್ವ (Citizenship)

ಈ ಭಾಗವು ವಿಧಿ ೫ ರಿಂದ ೧೧ ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦) ಯಾರು ಭಾರತದ ಪೌರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿಗಳ ವಿವರ:

ವಿಧಿ ೫: ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಪೋಷಕರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಕನಿಷ್ಠ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವರು ಭಾರತದ ಪೌರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ವಿಧಿ ೬: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಪೌರತ್ವ: ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೌರತ್ವ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ ೭: ಭಾರತದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಪೌರತ್ವ: ಮಾರ್ಚ್ ೧, ೧೯೪೭ರ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರು ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಪುನಃ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಡಿ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ವಿಧಿ ೮: ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪೌರತ್ವ: ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರೆ) ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ವಿಧಿ ೯: ವಿದೇಶಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಪಡೆದವರು ಭಾರತದ ಪೌರರಲ್ಲ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬೇರೆ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಅವನ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವು ತಕ್ಷಣವೇ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕ ಪೌರತ್ವ (Single Citizenship) ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ.

ವಿಧಿ ೧೦: ಪೌರತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ: ಒಬ್ಬ ಪೌರನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಂಸತ್ತು ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.

ವಿಧಿ ೧೧: ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ: ಪೌರತ್ವದ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಸತ್ತು ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Citizenship Act, 1955) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೨೦೧೯ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ).